Republikeinen zijn geen domoren

Dit artikel is op 20 januari in het Nederlands Dagblad gepubliceerd.

Achter de Republikeinse presidentskandidaten zit niet alleen maar machtspolitiek. Als je doet alsof er een gigantisch intellectueel verschil zit tussen Obama en de Republikeinse kandidaten, ken je beiden niet.

Na het meest recente debat onder de Republikeinse presidentskandidaten in South Carolina is eens te meer duidelijk geworden dat er wel degelijk filosofische diepgang is binnen de partij. Dit in tegenstelling tot de voorstelling in veel media, dat het kandidatenveld van de Republikeinen dit jaar ontsierd wordt door onkundige, rechtsextreme kandidaten die geen politieke filosofie vertegenwoordigen, maar enkel een ideologische reflex tegen de zittende president tentoonspreiden.

Deze onterechte visie berust op discussies over de vraag of je Obama een ‘socialist’ mag noemen. Maar zulke polariserende labels leiden slechts af.

meest linkse president

Het kan niet worden geloochend dat Amerika met Obama de politiek meest linkse president ooit heeft. De eerste twee jaar van zijn presidentschap zijn getekend door het doorvoeren van gigantische en dure federale programma’s, enorme hoeveelheden nieuwe regelgeving, en een schrikwekkende verslechtering van de staatsfinanciën. Veel van dat beleid (men denke met name aan Obamacare en het economische stimuleringspakket) komt wel degelijk uit een linkse ideologie voort.

Wat de Republikeinse kandidaten hiertegen inbrengen, is niet alleen maar een filosofisch meningsverschil met de sociaal-democratische neigingen van de Democratische Partij en haar voorman, maar ook kritiek op de incompetentie en de arrogante houding die bij de doorvoering ervan aan de dag is gelegd. Obamacare werd dan ook met hangen en wurgen, en zelfs tegen verzet binnen Obama’s eigen partij, door het Congres gedrukt. In die achterkamertjespolitiek heeft men de toch al twijfelachtige hervormingsvoorstellen nog verder verslechterd door een wirwar van concessies en bijzondere toegiften aan individuele politici in de wet op te nemen, in ruil voor hun ja-stem. Als gevolg heeft de regeltjesjungle van Obamacare de gezondheidszorg in de VS alleen maar duurder gemaakt en de economie verzwakt.

Er bestaat met elk van de nu nog staande Republikeinse kandidaten een goede kans dat er een einde komt aan die benadering van het landsbestuur. Ondanks de verhardende toon tussen de kandidaten onderling is er op de belangrijkste onderwerpen grote eensgezindheid. Hervorming van het belastingstelsel staat bij de Republikeinen hoog op het program en ook het herroepen van Obamacare past binnen een visie op de economie waarin de overheid de motoren van die economie – grote en kleine ondernemers – niet constant hogere lasten en meer, ingewikkelde regelgeving oplegt.

Het is de verdienste van de Republikeinse oppositie in het Congres (en sinds 2011 ook van de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden) dat het debat over economie en staatsfinanciën eindelijk is verschoven van het uitbreiden van allerlei overheidsprogramma’s (en belastingverhogingen om die te betalen) naar bezuinigingen. Nergens is sinds 2008 de geldverspilling zo sterk gegroeid als in Washington, waar steeds meer bureaucraten werden aangenomen en steeds meer van hen salarissen boven een ton gingen verdienen - en dat tijdens een economische crisis. Alle Republikeinse kandidaten staan voor een flinke bezuiniging op een waslijst aan slecht uitgevoerde, verkwistende en zelfs overbodige federale subsidieregelingen en programma’s.

En dat Democraten de Republikeinse voorstellen om het sociale zekerheidsstelsel te hervormen nog steeds beschrijven als een poging het over de ruggen van de arme Amerikanen af te schaffen, is ronduit schandalig. De struisvogelpolitiek van de Democraten in dezen is juist funest, omdat daarmee de financiële crisis in die programma’s bewust genegeerd wordt. Alleen flinke hervormingen en bezuinigingen op heel korte termijn, zoals bij de pensioenfondsen in Nederland, kunnen het stelsel nog redden. Dat is een niet onbelangrijk verkiezingspunt voor de Republikeinen.

klunzig

Het is te betreuren dat de media elke klunzige uitspraak van de Republikeinse kandidaten aangrijpen om te doen overkomen alsof het bij hen een en al leeghoofdigheid is. Er mag wel degelijk kritiek zijn op echte stompzinnigheden; toch kraamt mijns inziens alleen Ron Paul (op het gebied van buitenlandbeleid) gevaarlijke onzin uit. Over de geschiktheid van de andere kandidaten kunnen redelijke mensen van mening verschillen, maar laten we vooral niet doen alsof er een gigantisch intellectueel kwaliteitsverschil zit tussen de zittende president en zijn Republikeinse tegenstrevers. Wie dat gelooft, kent noch Obama, noch de Republikeinse kandidaten.