Een versie van dit artikel is op 6 augustus 2015 in het Nederlands Dagblad verschenen.
Aanstaande donderdagavond vindt het eerste debat tussen Republikeinse
presidentskandidaten plaats. De meeste aandacht gaat momenteel uit naar
multimiljardair en tv-persoonlijkheid Donald Trump, die in alle nationale
peilingen met ruime afstand op kop loopt.
Dat is een
probleem, want Trump is in zeer negatief opzicht een buitenbeentje in de
partij. Niet alleen heeft hij geen enkele politieke ervaring, hij past
daarnaast ook qua ideologie en persoonlijke stijl niet binnen de Republikeinse
partij. Dat hij überhaupt kandidaat voor de Republikeinen is, is erg
bevreemdend: tot voor kort gaf hij zelf aan Democratisch-gezind te zijn en hij
huldigt standpunten die niet bij het klassieke liberalisme passen die de kern
van het Republikeinse conservatisme vormen. Zo is Trump voorstander van een
nationaal ziekenfonds, à la Groot Britannië, en is hij radicaal pro-abortus.
Daarmee past Trump beter bij de Democraten. In 2007 was Trump ook een donor
voor Hillary Clinton, die nu de gedoodverfde Democratische kandidate is.
Dat Trump
desondanks aan kop ligt komt vooral door een groeiend maatschappelijke onrust
die alternatieve kandidaten aan beide kanten van het politieke spectrum
momenteel een flinke steun in de rug geeft. Voor de Democraten is dat Bernie
Sanders, senator voor Vermont, die zichzelf trots “democratisch socialist”
noemt (traditioneel een scheldwoord in de VS), maar desondanks volle zalen in
universiteitssteden trekt. Trump heeft de gave om op mediagenieke wijze heilige
huisjes binnen beide partijen om te schoppen, tot groot genoegen van
Republikeinse kiezers die genoeg hebben van de fluwelen handschoenen waarmee
partijleiders omgaan met een president wiens beleid zij rampzalig en corrupt
vinden.
Ondanks feit dat
de media de kandidatuur van Trump erg hypen, maakt hij geen enkele kans om
daadwerkelijk genomineerd te worden. Zijn lompe schofferingen van
Vietnam-veteraan en voormalig krijgsgevangene John McCain en kort daarna van
senator Lindsey Graham tonen aan dat Trump het niveau van het politieke debat
niet zal verhogen. Trump spreekt clichématig over controversiële onderwerpen,
maar het schort hem aan dossierkennis en details.
Ook moet de
omvang van zijn achterban niet worden overdreven: met 17 officiële kandidaten
in de partij is de steun voor iedereen tamelijk versplinterd. Zodra er
kandidaten gaan afvallen en de percentages gaan verschuiven zullen andere
kandidaten gemakkelijker de proteststeun van Trump-supporters kunnen
overstemmen. Ook geeft zestig procent van de Republikeinse kiezers aan onder
geen enkele voorwaarde voor Trump te stemmen; daarmee is Trump’s kans op de
nominatie mathematisch onmogelijk.
Maar Trump kan op
twee manieren flink spelbederver spelen. Dankzij de spelregels krijgt hij
gegarandeerd een plaats op het podium in de eerste debatten, met als gevolg dat
echte politici voor het dilemma staan hoe ze moeten omgaan met een onserieuze
blaaskaak in een inhoudelijk debat. Wat doen de andere Republikeinen als hij
hen voor de camera direct afvalt? Boos reageren of de man negeren? In beide
opties schuilt het gevaar onredelijk over te komen, hetgeen schadelijk kan
zijn.
Het tweede gevaar
ligt op de loer nadat Trump afhaakt. Republikeinen zijn doodsbenauwd dat hij
dan doorgaat als onafhankelijke kandidaat, iets waarover Trump al openlijk
heeft gespeculeerd. Hij is rijk genoeg om zo’n monument aan zijn eigen
ijdelheid lang genoeg uit te zingen. In dat geval krijgt Hillary Clinton de
verkiezing op een zilveren dienblaadje aangereikt. Met de kleine marges tussen
de twee grote partijen kan hij genoeg stemmen van de Republikeinen afsnoepen
dat Hillary er als lachende derde met het spreekwoordelijke been vandoor gaat;
een herhaling van de race tussen Bush sr. en Bill Clinton in 1992, toen Ross
Perot de herverkiezing van vader Bush verknoeide.
Dit is allemaal
nog zeer onzeker. Ook Hillary Clinton heeft de nominatie van haar partij nog
niet binnen, zeker niet nu er een crimineel vooronderzoek tegen haar loopt.
Maar de sentimenten die Trump binnen de partij aanboort moeten door de partij
serieus worden genomen, zodat hij zo snel en definitief mogelijk buiten de race
gesloten wordt. Alleen dan krijgt de partij ruim baan om het indrukwekkende
aantal getalenteerde kandidaten met echte inhoudelijk ideeën aan Amerika
voor te stellen en de clownshow waar de media-geile Trump op aast te voorkomen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten