Obamacare-zaak is strijd om Amerika's ziel

Dit artikel is op 28 maart 2012 gepubliceerd in het Nederlands Dagblad.

In de zaak die momenteel speelt rond het Amerikaanse ziektekostenstelsel, bekend als Obamacare, gaat het om fundamentele grondwettelijke principes. Als het Hooggerechtshof de wet goedkeurt, staat de ziel van de Amerikaanse democratie op het spel.

Deze week is het Amerikaanse Hooggerechtshof begonnen met behandeling van een zaak rond president Obama’s ziektekostenstelsel. Verschillende groepen menen dat een van de centrale aspecten van de wet, de verzekeringsplicht die in 2014 in werking treedt, ongrondwettelijk is. Begin deze zomer wordt een uitspraak van het hof verwacht.

De implicaties van de wet voor de werking van de Amerikaanse democratie zijn enorm. Tegenstanders van de wet menen dat de federale overheid onder de huidige grondwet helemaal de bevoegdheid niet heeft om burgers te dwingen zich te verzekeren.

De regering-Obama verwerpt die redenering met twee hoofdargumenten. Ten eerste eisen verschillende overheden in de VS nu al van burgers dergelijke zaken, zoals een autoverzekering. Ten tweede wijst de regering op de jurisprudentie met betrekking tot een artikel in de grondwet waarin ‘handel tussen de afzonderlijke staten’ wordt geregeld. Het Hooggerechtshof heeft in de afgelopen zeventig jaar herhaaldelijk toegestaan dat de federale overheid vergaande wetgeving invoert om zelfs economische activiteiten die slechts indirect invloed op handel tussen de staten hebben, te reguleren. Waar en welk product burgers kiezen, heeft per definitie invloed op de hele ziektekostenmarkt in de VS, en dus heeft de federale overheid onder de zgn. handelsclausule in de grondwet het recht om wettelijke eisen te stellen aan die verzekeringen, zo stelt de regering.

Critici van Obamacare waarschuwen dat als het Hooggerechtshof de federale overheid toestaat de handelsclausule als grondwettelijke basis voor het ziektekostenstelsel te gebruiken, elke dwangmaatregel onder het mom van de handelsclausule kan worden gerechtvaardigd. Daarmee zou de Amerikaanse rechtsstaat uit haar democratische balans worden geslagen. De regering-Obama eist hier macht op die de grondwet in het kader van Amerika’s federale staatsinrichting tot nog toe altijd aan de individuele staten heeft voorbehouden.

De lagere rechtbanken — ook die welke Obamacare uiteindelijk goedkeurden — merkten op dat de jurisprudentie rond de handelsclausule ‘te onduidelijk’ is. In feite hebben de lagere rechters de bal aan het hoogste hof doorgespeeld om duidelijkheid te eisen over de vraag waar de macht van de federale overheid ophoudt.

Tegenstanders merken op dat veel Amerikanen nu geen ziektekostenverzekering kopen. Niet alleen arme Amerikanen die het niet kunnen betalen, maar ook miljoenen mensen die de ziektekosten van speciale spaarrekeningen betalen. Obamacare verbiedt dat. In feite, zo redeneren de tegenstanders van Obamacare, dwingt de overheid hen nu een product te kopen waar ze geen belangstelling voor hebben. En dat valt volgens hen niet onder de handelsclausule. Wie geen autoverzekering wil betalen, kan nog afzien van autobezit; die vrijheid bestaat ten opzichte van Obamacare niet.

Ook de enorme macht die Obamacare aan de minister van Gezondheid geeft, baart tegenstanders van de wet zorgen. De minister krijgt volgens hen carte blanche in het reguleren van de ziektekostenmarkt – die een zesde van de Amerikaanse economie omvat – zonder enige parlementaire controle. Twee jaar na aanname van de wet blijft overigens nog onduidelijk hoeveel macht de minister precies krijgt, omdat de wet zo ingewikkeld is dat advocaten nog bezig zijn de juridische implicaties na te pluizen.

De kwestie Obamacare is een strijd om de ziel van de Amerikaanse rechtsstaat. Dat er hervormingen nodig zijn in de ziektekostensector is al jaren duidelijk. Maar die hadden ook kunnen worden aangepakt zonder het gebruik van de ondemocratische stoomwals die Obamacare heet.

Is het nu dan niet echt tijd om Romney te steunen?

De belangrijkste vraag na de resultaten van Super Tuesday is: hoe nu verder? Van de drie scenario's die ik in mijn vorige bericht schetste is het uiteindelijk eerder een variant van de eerste mogelijkheid geworden: Mitt Romney heeft wel niet alles, maar wel een belangrijk deel gewonnen. Hoewel ook Rick Santorum geen slechte avond heeft gehad, haalde Romney meer voordeel uit de regels voor de toewijzing van de gedelegeerden. Santorum liep in Ohio een flink aantal gedelegeerden mis, doordat het hem niet gelukt was (door geld- en tijdgebrek enkele maanden geleden) om in alle kiesdistricten in die staat geregistreerd te staan. Daardoor blijven er in Ohio maar liefst 10 gedelegeerden onverdeeld (niet toegekend aan een kandidaat). Romney daarentegen wist in Oklahoma een flinke buit binnen te halen; hoewel Santorum daar met een flinke  voorsprong in stemmen won, kon Romney als gevolg van de regels in die staat bijna net zoveel gedelegeerden binnenslepen als Santorum: 13 tegen de 14 van Santorum.

Betekent dit nu dat Romney de onvermijdelijke kandidaat is? Toby Harnden, een genaturaliseerde Britse Amerikaan, gelooft van wel en meldde dat deze week in de Britse krant The Daily Mail: de race is over en Mitt Romney wordt de Republikeinse presidentskandidaat. Harnden had geluisterd naar een persbriefing van de Romney-campagne. De boodschap was dat het nu enkel nog in theorie voor Santorum of Gingrich mogelijk was om Romney voorbij te streven in het aantal gedelegeerden. Wie aan die theoretische mogelijkheid vasthoudt moet wel de "wetten van de werkelijkheid ombuigen", vindt de campagne van Romney, en met hen Harnden, want dan moet Santorum (die op de tweede plaats staat) in alle overige staten met zo'n overweldigende marge winnen dat er voor Romney niets overblijft. Dat gaat zeker in staten zoals Utah, waar de bevolking ongeveer 60% Mormoon is, gewoon niet gebeuren. De redenering van het Romney-kamp is: als Gingrich en Santorum door blijven gaan wordt alleen het moment waarop Romney tot de facto kandidaat wordt genomineerd uitgesteld, maar verder brengt het niets teweeg. Behalve dan dat de Republikeinse kandidaten dan verder gaan elkaar af te breken en daarmee de Obama-campagne meer ammunitie geven.

De partij staat voor een dilemma, want er is zeker wat voor te zeggen: dat Santorum en Newt Gingrich opstappen. Santorum daarentegen roept Gingrich op om de handdoek in de ring te gooien, iets waar Gingrich niets voor voelt. Deze dinsdag zijn er in Alabama en Mississippi voorverkiezingen, twee zuidelijke staten die samen 87 gedelegeerden hebben te verdelen. Daar hoopt Gingrich toch nog goed te scoren. Als dat niet lukt dan verliest Gingrich het laatste greintje geloofwaardigheid en moet hij ermee kappen. Daar zou Santorum bij gebaat zijn, want hij mag er wel degelijk op rekenen dat het meerendeel van de gedelegeerden van Gingrich naar hem, en niet naar Romney, switchen. Zou dat gebeuren, dan loopt Santorum nog maar ongeveer 100 gedelegeerden achter op Romney.

Toch is er nog een ander scenario mogelijk: een vastgelopen race. Sean Trende van RealClearPolitics publiceerde gisteren een analyse waaruit bleek dat Romney misschien nooit bij de drempel van 1144 gedelegeerden komt. Met andere woorden: niemand wint. Trende herinnerde nog maar eens aan de werkelijkheid van afgelopen dinsdag. Romney heeft veel punten gewonnen, maar heeft zijn basis niet verbreed. De iets grotere winst in punten komt vooral door Romneys strategische aanval op de puntenrijke bastions, maar daarmee heeft hij niet opeens de harten van twijfelende Republikeinen voor zich gewonnen. Dat kan hem wel eens parten gaan spelen als de staten in het middenwesten (zoals Indiana, Nebraska, Illinois en Missouri) gaan stemmen. Een vastgelopen conventie blijft volgens Trende tamelijk onwaarschijnlijk, maar, zo zegt hij, "Kijk eens hoe lang het duurt voor Romney zelfs maar in de buurt van de 1144 kan komen" (juni).

Het kan zijn dat de race nog deze week een dramatische wending neemt als Gingrich verliest in Alabama en Mississippi. Dan zijn alle berekeningen nutteloos en moet men opnieuw beginnen. Als Gingrich in de race blijft, duurt het allemaal nog veel langer. Dat kan niet goed zijn voor het Republikeinse merk. Aan de andere kant merkt John Podhoretz van de New York Post nuchter op dat deze schermutselingen binnen de partij, hoe tergend ze ook zijn, snel vergeten zijn als de schijnwerper dadelijk op Obama valt. David Brooks van de New York Time zei gisterenavond in het nieuwsprogramma PBS Newshour van de Amerikaanse publieke omroep dat al het gezever over anticonceptie de discussie niet lang zal beheersen (iets wat ik afgelopen dinsdag ook voor de NOS heb gezegd). De meeste vrouwen hebben al langer een mening over dit onderwerp en laten zich niet zo makkelijk een oor aannaaien.

Laten we ons vooral niet gek maken door beweringen dat de Republikeinen nu al de algemene verkiezingen aan het verliezen zijn. Uiteindelijk zullen die verkiezingen een referendum over Obama worden waarbij de economie en Obamacare in het middelpunt staan. Bovendien staan er nog een flink aantal andere ontwikkelingen op stapel tussen nu en november die de race dramatisch kunnen beïnvloeden. Daaronder niet alleen een gerechtelijke uitspraak over de grondwettelijkheid van Obamacare, maar ook een dreigende aanval van Israël op Iran en de schermutselingen in Syrië, beide internationale ontwikkelingen die een enorme invloed op de Amerikaanse economie (met name via hogere benzineprijzen) maar ook op de blik van de kiezer op het Amerikaanse buitenlandbeleid kunnen hebben.

Vooruitblik op Super Tuesday: Republikeinen raken vermoeid

Morgen is Super Tuesday. Er staan dan meer gedelegeerden op het spel dan tot nu toe in totaal zijn verdeeld. Hier is een vooruitblik en een tussenstand.

1. De race gaat nu tussen Romney en Santorum

In de tot nu toe gehouden voorverkiezingen is het kandidatenveld teruggebracht tot vier, maar alleen Romney en Santorum zijn reëel gesproken nog in de race. Newt Gingrich pakt morgen bijna zeker de overwinning in Georgia, zijn thuisstaat, maar heeft daarnaast alleen matige kansen in Tennessee. In Virginia staan Gingrich en Santorum niet eens op het stembiljet, omdat ze in december, toen de registratie plaatsvond, geen geld en mankracht hadden om aan de ingewikkelde formaliteiten in Virginia te voldoen. Het geld van Gingrich is op en, tenzij hij spectaculair beter presteert dan alle peilingen aantonen, zal hij waarschijnlijk kort na Super Tuesday het einde van zijn kandidatuur aankondigen. Romneys winst in Arizona, Michigan, en afgelopen zaterdag in de staat Washington hebben duidelijk gemaakt dat hij de koploper is en blijft. Het is onduidelijk hoe lang Santorum nog in de race blijft, maar hij gooit hoge ogen in Ohio, een zeer belangrijke swing state. Als hij daar inderdaad wint, zal hij nog wel in de race blijven. Dat is overigens zeker nog geen bekeken zaak, want de voorsprong die Santorum daar had is intussen flink geslonken. De laatste peilingen tonen aan dat Romney en Santorum daar nek-aan-nek gaan.

Er staan in totaal 437 gedelegeerden op het spel. De belangrijkste vier staten zijn Ohio (66 gedelegeerden), Oklahoma (43), Tennessee (58) en Georgia (76). Romney gaat zeker winnen in Massachusetts (41), Vermont (17) en Virginia (49). Idaho (32), North Dakota (28) en Alaska (27) hebben geen voorverkiezingen maar de veel ingewikkeldere caucuses. Daar doet Romney het niet slecht, maar Ron Paul maakt in die staten een reële kans om tenminte één van die staten te pakken.

Drie scenario’s (van Chris Cillizza van de Washington Post):

1. Mitt Romney wint alles of bijna alles: hij wint dan 300 gedelegeerden (totaalstand 490)

2. Rick Santorum wint alles behalve de veilige staten voor Romney (Massachusetts en Vermont): Santorum wint dan 220 gedelegeerden (totaalstand 310)

3. Romney en Santorum delen de staten redelijk evenredig (misschien winnen zelfs Gingrich en Ron Paul wel een staat): dan blijven we doorgaan op de huidige moeizame weg. Romney blijft dan rond de 350-370 steken, Rick Santorum rond de 200.

Ik denk dat scenario 3 het meest waarschijnlijk is. Bij Santorums campagne is de fut eruit. Hij kan Ohio wel pakken en daarnaast Oklahoma, maar verder maakt hij niet zulke goede kansen. Voorspelling: Romney wint morgen rond de 200 gedelegeerden en komt op ongeveer 375 gedelegeerden uit. Santorum wint er ongeveer 160 en komt uit op 250.

Uiteindelijk geloof ik dat Mitt Romney toch de kandidaat van de partij zal worden. Ondank de antipathie die er tegen Romney bestaat is er m.i. genoeg realiteitszin ook onder de aanhanger van Santorum en Gingrich om hun steun achter Romney te gooien in de strijd tegen Obama. Ron Paul, die dinsdag niets gaat winnen, zal ongetwijfeld tot het einde in de race blijven. Zijn doel is niet winnen, maar invloed vergaren die hij op de partijconventie (eind augustus in Miami) wil gebruiken om het partijprogram mede te kunnen bepalen.

2. De Republikeinen zijn moe

Door allerlei omstandigheden zijn veel Republikeinse kiezers de strijd nu al moe:

a. Niemand is echt blij met de kandidaten. Weinig kiezers lopen warm voor Romney of Santorum, de twee kandidaten tussen wie de race nu gaat.

b. De campagne van 2012 is één van de vuilste verkiezingscampagnes in mensenheugenis. De verschillende kandidaten hebben intussen al miljoenen uitgegeven om elkaar zwart te maken. Dat is niet alleen ontmoedigend op zichzelf, maar veel conservatieven realiseren zich dat Obama zo wel eens de lachende derde kan worden. Hij hoeft maar weinig te doen. Hij wacht gewoon af wie de kandidaat wordt en kan dan al het vuile gedrag van die kandidaat tijdens de voorverkiezingen tegen die kandidaat gebruiken.

c. Er groeit een angst dat de kansen voor president Obama aan het keren zijn. De werkloosheidscijfers zijn dalende en de beurzen zijn al maanden achtereen positief. Steeds meer conservatieven denken dat dit de Republikeinen hun belangrijkste verkiezingsargument -- dat Obama de economie verprutst heeft -- ontneemt.

d. Dit is één van de langste voorverkiezingen in de geschiedenis. De partij wilde dat bewust, maar zit nu met de gebakken peren. De langere onzekerheid over wie de kandidaat wordt is het gevolg van ongeoorloofd gedrag door de partijafdelingen in de staten. Verschillende staten hebben de datum van hun voorverkiezingen tegen de afspraken in vervroegd en als gevolg daarvan zijn ze door het hoofdkantoor gestraft: die staten hebben de helft van hun gedelegeerden naar de partijbijeenkomst verloren. Daardoor is hun gewicht in de race aanzienlijk verminderd en duurt het rekentechnisch langer voor een kandidaat de benodigde 1.144 gedelegeerden heeft verzameld.

e. Het kan nog erger. Volgens een weinig bekende regel mogen locale afdelingen van de Republikeinse Partij die bestraft zijn geen “winner take all” regel toepassen. Florida en Arizona, beide door Romney gewonnen, hebben dus ongeoorloofd al hun gedelegeerden aan Romney toegekend. Gingrich heeft die toekenning in Florida intussen al bij de arbitragecommissie van de partij aangevochten. Hij zal dat ongetwijfeld winnen, zodat Gingrich er alsnog een aantal gedelegeerden bijkrijgt--en wat misschien belangrijker is: Romney gaat er een aantal verliezen. Daardoor zou de race een stuk langer kunnen duren, als het Gingrich tenminste lukt om in de race te blijven. (Als hij er binnenkort de brui aan geeft, maakt het niets uit, want dan behoudt Romney de meeste gedelegeerden.)

f. Bovendien zijn niet alle gedelegeerden gelijk. De uitslagen die de pers van de caucuses hebben gemeld hebben geen enkele betekenis voor de partij. Op caucuses worden immers helemaal geen kandidaten gekozen. Daar kiest men afgevaardigden naar de partijconventie van de staat en die afgevaardigden (veelal politici uit die staat) kiezen pas later dit jaar de uiteindelijke kandidaat. Zij hoeven dus helemaal niet gebonden te zijn aan de onofficiële peilingen die tijdens de caucuses werden gehouden. Romney kan Minnesota dus alsnog winnen als op de partijconventie in die staat in april blijkt dat Santorum elders in het land geen kans meer maakt. Dan switchen de afgevaardigden op de conventie leuk hun stem.

3. Obama heeft winst nog niet binnen

Ondanks het feit dat ook George Will meent dat Republikeinen de race om het Witte Huis al verloren hebben, gaat het helemaal niet goed met Obama’s campagne. Zijn job approval blijft onder de 50% en momenteel gaan de kiezers in de swing states--de beslissende staten waar de meeste kiesmannen zijn te verdienen--volgens alle peilingen nog steeds voor een willekeurige Republikein. Obama heeft steun in strategische staten verloren. Rekentechnisch staan de Republikeinen op winst. Het pessimistische scenario waarin Obama nu al de gedoodverfde winnaar zou zijn kan alleen waar zijn als men ervan uitgaat dat Gingrich en Santorum-kiezers onder geen voorwaarden voor Romney zouden stemmen. Dat is m.i. voor een miniscule fractie van de Republikeinse kiezers het geval. Wat wel een belangrijke opgave zal zijn voor Romney en Santorum is het in elkaar zetten van een gedegen verkiezingsprogram. Tot nog toe hebben alle kandidaten erg vage en zwakke beloftes die het niet waard zijn een ‘program’ te worden genoemd. Dat wil niet zeggen dat ze loze beloftes maken of niet serieus mogen worden genomen, maar voor een algemene verkiezingsronde tegen president Obama moeten er meer details bekend worden gemaakt en vooral ook moedigere posities worden ingenomen.