Republikeinen en conservatieven zijn intern enorm verdeeld over de vraag wie de juiste kandidaat is om het in november tegen de zittende president op te nemen. Die verdeeldheid zou wel eens tot herverkiezing van Obama kunnen leiden.
Op 3 januari vinden in Iowa de caucuses plaats. Hoewel geen van beide partijen tijdens het ingewikkelde proces van deze burgerbijeenkomsten (er zijn er 1.784 in heel Iowa) direct afgevaardigden voor één van de kandidaten kiezen, worden de caucuses sinds de jaren ’70 algemeen opgevat als de start van de Amerikaanse voorverkiezingen.
Deze keer is het gehele nominatieproces voor de Republikeinse kandidaat uiterst tergend. Verschillende kandidaten hebben zich beurtelings kortstondig in een heftige populariteit kunnen baden (Michele Bachmann, toen Rick Perry, toen Herman Cain) om daarna in de vergetelheid weg te zinken.
Technisch gezien hebben de Republikeinen een groot voordeel: President Obama is onpopulair in eigen land. Getalsmatig heeft hij de electorale steun van de zwevende kiezers, waarmee hij in 2008 de winst binnenhaalde, volledig verloren.
Maar veel conservatieven vinden dat men dit jaar een uitermate zwak kandidatenveld opgesteld heeft. Kundige en succesvolle politici zoals Paul Ryan, Bobby Jindal, Mitch Daniels en Chris Christie hebben voor de eer bedankt en velen bewenen het vroegtijdige sneuvelen van de vakkundige maar saai aandoende Tim Pawlenty.
De nu overgebleven kandidaten zijn allen namen voor wie weinig mensen echt warmlopen. Ron Paul heeft een harde kern achter zich, maar heeft gezien zijn verwerpelijke denkbeelden over buitenlandbeleid en de alsmaar sterker wordende geur van antisemitisme en racisme geen enkele kans om de kandidatuur binnen te slepen. De meeste andere kandidaten (Bachmann, Rick Santorum, John Huntsman) hebben te weinig draagvlak om serieus als kandidaat te worden gezien.
Daarom lijkt de race nu af te stevenen op een worsteling tussen Mitt Romney, voormalig gouverneur van Massachusetts, en Newt Gingrich, de voormalige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Romney is een succesvolle zij het ietwat saaie zakenman, maar wordt door de rechtervleugel gezien als wankele centrist wiens trouwheid aan het conservatisme wordt betwijfeld. Zijn betrokkenheid bij Romneycare, het gezondheidsstelsel van Massachusetts, is een enorme zwakte in de Republikeinse campagne tegen het in grote lijnen gelijke Obamacare.
Newt Gingrich wordt door sommigen op handen gedragen, omdat hij in 1994 voor het eerst sinds 40 jaar de Republikeinen de winst in het Huis van Afgevaardigden bezorgde. Maar Gingrich’ grillige bestuursstijl als voorzitter van het Huis wordt door velen binnen de partij als een catastrofe beschouwd. Het conservatieve opinieblad National Review wijdde zijn laatste nummer aan een heftige kritiek op Gingrich. In een redactioneel commentaar en een reeks artikelen door verscheidene auteurs werd hij afgeschilderd als een ongeleid projectiel dat met zijn vaak krankzinnige ideeën de partij en het land meer schade toebrengt dan goed doet.
Wat volgens sommigen in Romneys voordeel zou moeten spreken is zijn vermeende aantrekkelijkheid voor gematigde zwevende kiezers. Als gouverneur van het uiterst linkse Massachusetts was Romney bepaald geen rechtsextremist. Maar juist op dat punt krijgt Romney nu vanuit Democratische hoek veel kritiek te verduren. Om zichzelf voor zijn eigen partij acceptabel te maken heeft hij zijn ziel aan de uiterst conservatieve Tea Party verkocht, zo meent men. Op allerlei gebied is de Romney van 2012 een stuk minder gematigd dan de Romney van tien jaar geleden. En die ‘flipflops’ (een denigrerende term voor een politieke positiewijziging) zorgen tegelijk voor argwaan onder Republikeinen. Wil de echte Romney a.u.b. opstaan?
Complicerende factor dit jaar is dat de partijleiding enkele staten waar dit jaar de voorverkiezingen en caucasus tegen de afspraken in vervroegd zijn gaat bestraffen door het ontnemen van kiesmannen (en dus het aantal stemmen) voor de partijconventie. Als gevolg daarvan staat er tot april weinig op het spel. In die langdurige onduidelijkheid blijft de deur ook nog op een kier voor een ‘last-minute’ zwaargewicht om in de strijd te stappen.
Het is niet te ontkennen dat een belangrijk deel van de Republikeinse boodschap dit jaar is: Weg met Obama. De wanhoop over het in hun ogen desastreuze economische beleid van de president is tastbaar en er bestaat reële angst dat een herverkiezing van Obama zal leiden tot een hernieuwde economische crisis. Maar gezien de enorme verdeeldheid binnen de partij is het niet uitgesloten dat Obama als lachende derde toch nog met de winst gaat strijken.
